Voorgeschiedenis van de Volksduitsers in Roemenië (Zevenburger Saksen)
De eerste Volksduitsers in Roemenië kwamen vanaf de elfde eeuw in Transsylvanië (Zevenburgen) terecht, ze fungeerden als een geïsoleerde buffer voor de Hongaren tegen Ottomaanse agressoren. In ruil voor bescherming tegen de Ottomanen zouden de Volksduitsers veel autonomie krijgen.
In tegenstelling tot de andere gebieden waar Volksduitsers zich vestigden, waren de Duitsers in Roemenië niet alleen boeren, maar werd er geprobeerd een samenleving op te bouwen met Volksduitsers in allerlei rollen. Ook kwamen deze Volksduitsers niet per se allemaal uit de Zwaben regio, maar vanuit alle hoeken van het Duitse Rijk. Ondanks deze enorme diversiteit werden ze allemaal gezamenlijk Transsylvanië (Zevenburger) Saksen genoemd. Afgeleid van de Hongaarse naam voor Duitsers “Saksen” en de regio Transsylvanië. Ook in Transsylvanië, net zoals de meeste andere regio’s in Europa waar Duitsers werden uitgenodigd, wordt de Duitse minderheid welvarender dan de oorspronkelijke meerderheid. Dit kwam mede door de hulp en wettelijke voordelen die de Duitsers kregen om ze naar dit gebied te krijgen en een redelijke kans te bieden om een bestaan op te bouwen.[2]
Transsylvanië behoort bij het Ottomaanse Rijk
Na de slag bij Mohács in 1526 waarbij het Hongaars Habsburgse Rijk verdeeld raakte behoorde Transsylvanië, in de vorm van een sterk autonome staat, tot het Ottomaanse Rijk. Als gevolg vluchtte een enorm deel van de Hongaarse en Duitse bevolking uit Transsylvanië naar het Westen. Maar er vluchtten ook een groot aantal Roemenen vanuit Ottomaans bezet gebied naar het erg autonome Transsylvanië. De Roemeense bevolking in Transsylvanië steeg hierdoor en het verschil in welvaart tussen de Roemenen en Saksen nam daarop af.[2]
Terug bij het Habsburgse Rijk
In de 17de eeuw nam het Habsburgse Rijk veel grondgebied weer over na meerdere overwinnen tegen het Ottomaanse Rijk. Na vele jaren van oorlog was Transsylvanië evenals vele andere gebieden die onder Ottomaanse bewind vielen enorm leeg. De oplossing was, net zoals veel regio langs de Donau, het importeren van enorme hoeveelheden Duitsers uit de Zwaben regio. Ze kregen veel steun en extra rechten zodat ze een goed leven konden opbouwen en de regio weer zou bloeien. Ook hier ontstonden veel spanningen door de enorme welvaart van de Duitse minderheid ten opzichte van de Roemeense en Hongaarse meerderheid. Na de eerste wereldoorlog werd Transsylvanië onderdeel van Roemenië.[2]
Nazi aanhang
In Roemenië kwam na de Eerste Wereldoorlog extreemrechts al snel aan de macht, waarmee ultranationalistische ideeën en antisemitisme definitief de norm werden in het land. Deze overtuigingen waren al lange tijd sterk aanwezig in Roemenië, maar mede vanwege de opkomst van het fascisme en hulp van nazi-Duitsland groeide de haat. Roemenië werd een van Hitlers grootste bondgenoten gedurende de oorlog en met het uitvoeren van de Holocaust. Er wordt geschat dat door de Roemenen minstens 380 duizend Joden en 11 duizend Roma gedood werden. Zelfs de Duitse SS-officieren waren bezorgd over de enorme hoeveelheid van ongecontroleerde massamoorden.[2][3]
Verloop van de verdrijvingen
Vergelijkbaar met de Volksduitsers in Rusland werd een groot deel van de Volksduitsers vooral voor en tijdens het begin van de Tweede Wereldoorlog naar Duitsland verplaatst en niet echt verdreven. Dit werd gedaan als gevolg van het Molotov-Ribbentroppact met Rusland. Een groot deel van de herplaatste Duitse werden in Pools gebied geplaats waar ze in huizen kwamen te wonen die waren afgepakt van de Polen.
Nazi aanhang
De Saksen steunden in de jaren dertig massaal allerlei nationalistische Duitse partijen die opkwamen voor hun rechten. Deze partijen haalden in Saksische gebieden tot wel 62% van de stemmen en waren dus erg populair. Hoewel deze partijen vaak erg nationalistisch waren, wilde geen van deze partijen gescheiden worden van Roemenië. Dit kwam doordat ze goed behandeld werden in Roemenië, wat voor de meeste Volksduitsers in andere gebieden niet het geval was. De massale aanhang van deze partijen door de Saksen werd later door de Sovjets gebruikt als bewijs dat de Volksduitsers in Roemenië vrijwel allemaal nazi sympathieën hadden, maar dit was niet waar. Net zoals in andere regio’s waren deze Duitse nationalistische partijen de enige partijen die opkwamen de Volksduitse minderheid en ze maakten veel beloftes aan de Saksen. Het was net zoals in Hongarije het geval was Roemenië als geheel dat had meegewerkt met de massale deportaties en moord van de Joden in Europa, niet alleen de Volksduitsers. Onder druk van nazi’s werden in het nu zwaar nationalistische Roemenië alle Duitse partijen gegroepeerd onder de nazistische Volksgruppe. Later werden ook nog eens alle Volksduitsers in Roemenië geregistreerd als lid van de Volksgruppe. Dit zorgde ervoor dat de Volksduitsers nu als een werden gezien met de nazi’s, wat na de bevrijding door de Sovjets grote gevolgen zou hebben. Onder druk van nazi-Duitsland werd een groot deel van Transsylvanië aan Hongarije gegeven en daarmee ook een groot deel van de Volksduitsers en zelfs veel Roemenen. Over het algemeen behoorden veel Volksduitsers in Roemenië nu officieel bij de nazi’s, ook al had een groot gedeelte van de Volksduitsers hier geen inspraak op.
De verdrijvingen
Veel Volksduitsers die te maken hadden met bijvoorbeeld de holocaust en andere gruwelijkheden waren voor de bevrijding van Roemenië al gevlucht, omdat ze al vermoeden dat het voor hun niet goed zou aflopen onder Sovjet bewind. Onder deze gevluchte Volksduitsers behoorde ook een aantal onschuldigen die bang waren dat de Sovjets wraak zouden willen nemen op de gehele Duitse bevolking.
Net zoals in Hongarije had de Roemeense bevolking geen wrok naar de Volksduitsers als geheel, aangezien zij zelf ook onderdeel waren van de Asmogendheden en de Duitse moordmachine die de Joden om het leven heeft gebracht. Dit zorgde ervoor dat de Duitse bevolking lang niet zo slecht behandeld werd in vergelijking met vele andere gebieden waar naar alles dat Duits was met haat gekeken werd. Onder bevel van Stalin moesten alle Duitsers uit Sovjet gebied verdreven worden naar Duitsland of aan het werk worden gezet in Sovjet werkkampen.
Maar deze doelen werden nauwelijks behaald vanwege een gevoel van broederschap vanuit de Roemenen naar de Volksduitsers en het feit dat een verdrijving desastreus zou zijn voor de al zwakke Roemeense economie
In 1948 was er van de originele Volksduitse bevolking na de verplaatsingen door Hitler en verdrijving verricht door de Sovjet nog maar de helft over. In de loop van de jaren is een groot aantal van deze Volksduitsers vrijwillig geëmigreerd, maar tegenwoordig zijn er nog steeds een redelijk aantal etnisch Duitse gemeenschappen te vinden in Roemenië. Zo leefden er in de Roemeense Banat regio voor 1945 bijna 400 duizend volksduitsers, tegenwoordig zijn dat er nog maar 30 duizend.
Nasleep en perspectieven
Hongaren en Roemenen waren over het algemeen veel sympathieker tegenover de Duitsers, aangezien zij zelf ook onderdeel waren van de Asmogendheden. Dat betekende niet dat ze geen problemen hadden met nazi’s en andere ultranationalistische groeperingen, maar in tegenstelling tot andere bevolkingen werden niet alle Duitsers als nazi’s gezien. Na de oorlog kwamen beiden landen onder controle van de Sovjet Unie en op bevel van Stalin zouden alle Duitsers verdreven worden, of ze nou de nazi’s steunden of niet.